Tasarım Tescil

Tasarım Nedir?

Tasarım; bir ürünün tamamının veya bir parçasının çizgi, şekil, renk, biçim, doku, malzemenin esnekliği veya süslemesi gibi insan duyuları ile algılanabilen çeşitli unsur ve özelliklerin oluşturduğu görünümdür.

Bir tasarımın hukuki korumadan yararlanabilmesi için şu unsurları taşıması gerekir:

• Yenilik
• Ayırt edici nitelik
• Bir ürün veya ürün parçasına ait olma
• İnsan duyuları ile algılanabilen görünüm

Tasarım Tescilinin Faydaları

Ürün ambalajları, ambalaj desenleri, kumaş desenleri, konfeksiyon modelleri, mobilya modelleri, makine ve araç tasarımları ile araç yedek parçaları tasarım tesciliyle koruma altına alınabilmektedir.

• Büyük emekler verilerek ortaya çıkarılan tasarımlar tescil edilmezse rakipler tarafından kolayca taklit edilebilir.
• Tasarım; tüketicinin ürünü tercih etmesinde marka, kalite ve fiyatın yanında belirleyici bir unsurdur.
• Tescilli bir tasarım başkasına devredilebilir, miras yoluyla intikal ettirilebilir, haczedilebilir, lisans konusu olabilir, rehin ve teminat olarak gösterilebilir.
• Yapılan yatırımların, sarf edilen emeğin ve ürüne dönüşen fikrin korunması ancak tescille mümkündür.
• Tescilli tasarımın taklit edilmesi durumunda taklit mal üretenlere karşı hukuki ve cezai yollara başvurma imkânı sağlar.

Başvuru İçin Gerekli Belgeler

• Başvuru dilekçesi
• Başvuru ücreti ödeme belgesi
• Tasarımı açıklayan tarifname ve ürün tanıtımı (4 adet)
• Görsel anlatım (11 adet)
• Tasarımcının kimlik bilgileri

Tasarım Tescil Süreci

• Müracaat (2–3 gün)
• TÜRKPATENT'te başvurunun incelenmesi (yaklaşık 2 ay)
• Resmi Endüstriyel Tasarımlar Bülteni'nde ilan (6 ay)
• Tescil belgesi düzenlenmesi

Tasarım Koruma Süresi

Tescil edilen tasarımlar 5 yıl süreyle korunur. Koruma süresi 5'er yıllık dönemler halinde yenilenerek toplam 25 yıla kadar uzatılabilir. Yenileme talebi, başvuru tarihinden önceki veya sonraki altı aylık dönemde yapılabilir; geç yenilemelerde ek ücret alınır. Çoklu tasarım tescillerinde kısmi yenileme de mümkündür.

Tasarım Devir ve Lisans İşlemleri

Tasarım hakkı sahibi, tasarım hakkını noter onaylı devir sözleşmesiyle bir başkasına devredebilir. Çoklu başvurularda tasarımların tümü veya bir kısmı devredilebilir. Benzer şekilde, noter onaylı lisans sözleşmesiyle tasarım hakkı lisans yoluyla kullandırılabilir.

Hukuki Haklar ve Yaptırımlar

Tasarım hakkına tecavüz halinde hak sahibi şu taleplerde bulunabilir:

1. Tecavüz fiillerinin durdurulması ve önlenmesi
2. Tecavüzün giderilmesi ve maddi ile manevi zararın tazmini
3. Tecavüz yoluyla üretilen veya ithal edilen ürünlere ve üretimde kullanılan araçlara el konulması
4. El konulan ürün ve araçlar üzerinde hak sahibine mülkiyet hakkı tanınması
5. Tecavüzün önlenmesine yönelik tedbirlerin alınması
6. Mahkeme kararının masrafları tecavüz eden tarafından karşılanarak kamuoyuna ilan yoluyla duyurulması

Ayrıca tasarımlar; devir edilebilir, lisansla kullandırılabilir, veraset yoluyla varislere aktarılabilir, haciz ve rehin konusu olabilir.