ISO 9001:2015 Kalite Yönetim Sistemi

ISO 9001:2015 Revizyonu Nedir?

ISO 9001 standardı ilk olarak 1987 yılında yayınlanmış, 2000 ve 2008 yıllarındaki güncellemelerin ardından en kapsamlı revizyonunu 2015 yılında geçirmiştir. ISO 9001:2015, günümüz şartlarına uygun, yüksek seviye yapıya sahip, risk temelli bir standart olarak karşımıza çıkmaktadır. Günümüzde yapılan tüm belgelendirmeler bu güncel sürüme göre gerçekleştirilmektedir.

ISO 9001:2015'in Temel Özellikleri

1. Yüksek Seviye Yapı (High Level Structure)

ISO 9001 standardı yeniden yapılandırıldı; bölüm ve altbölüm başlıkları, maddeler ve paragraflar tamamen revize edildi. Bu yeni yapı, tüm ISO yönetim sistemi standartlarına adım adım uygulanacak stratejik bir tercihtir. Ortak yapı sayesinde işletmeler ve kuruluşlar çeşitli yönetim sistemlerini daha kolay entegre edebilmektedir. ISO 14001:2015 Çevre Yönetim Sistemi, ISO 50001 Enerji Yönetim Sistemi ve ISO 45001 İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi bu entegrasyon kapsamında sayılabilir.

2. Risk Temelli Düşünme

Risk odaklı düşünme, standartta mevcut kavramları yürürlükten kaldırmayan tamamlayıcı bir yaklaşımdır. Sistem kurgulanırken proses yaklaşımı ve PUKÖ (Planla-Uygula-Kontrol Et-Önlem Al) döngüsü ana iki dayanak olarak kalmaktadır. Yeni standart, kalite yönetim sistemi proseslerinin planlaması ve uygulaması için risk temelli düşünmenin nasıl uygulanacağını gösterir. Risk odaklı düşünme sayesinde sürekli iyileşme kültürü daha kolay yerleşmekte ve eski standartta ayrı bir madde olarak belirtilen önleyici faaliyet daha etkin biçimde uygulanmaktadır.

3. Daha Güçlü Liderlik Vurgusu

Üst yönetim, Kalite Yönetim Sistemi için liderlik ve taahhüt göstermelidir. Yönetim tarafından belirlenen kalite politikası ve belirtilen hedefler, firma stratejileriyle uyumlu olmalıdır. Bu yaklaşım, kalitenin yalnızca kalite departmanının sorumluluğu olmaktan çıkıp tüm yönetim kademelerinin sahiplendiği bir anlayışa dönüşmesini sağlar.

4. Hizmetler Sektörüne Daha Uygun Yapı

ISO 9001 standardının ilk versiyonları ağırlıklı olarak üretim ve endüstri sektörleri için hazırlanmıştı; bu durum diğer alanlardaki firmaları kendi kalite uygulamalarını geliştirmek zorunda bırakıyordu. ISO 9001:2015 revizyonunda kelime seçimleri ve dil, hizmet sektörü dahil olmak üzere tüm kuruluşlara uygulanabilir hale getirildi. Önceki sürümde yalnızca "ürün" ifadesi kullanılırken yeni standartta "ürün ve hizmetler" ifadesi tercih edilmektedir. Hizmetlerin çıktısının en az bir bölümünün müşteri arayüzünde gerçekleşmesi, standart gerekliliklerinin uygulanmasında ürün ile hizmet arasındaki farklılıkları daha açık biçimde ortaya koymaktadır.

5. İlgili Tarafların İhtiyaç ve Beklentilerini Anlama

Kuruluş, müşteri ve uygulanabilir yasal hükümleri karşılayan ürünleri ve hizmetleri düzenli olarak sağlama yeteneğini etkileyen ilgili tarafları ve bu tarafların kalite yönetim sistemi ile ilgili şartlarını belirlemelidir. İlgili taraflar (paydaşlar); çalışanlar, müşteriler, dış sağlayıcılar, tedarikçiler ve kamu kurumları olabilir.

6. Kurumsal Bilgi Yönetimi

Günümüzde bilgi, başarı için anahtar kavram haline gelmiştir. ISO 9001:2015 revizyonu bilgiyi, yönetilebilen diğer kaynaklar gibi değerlendirir. Kalite Yönetim Sistemi ile uyumlu faaliyetlerin yürütülmesi ve amaçlara ulaşılması için gerekli bilgi belirlenmeli, korunmalı, sürdürülmeli ve gerektiğinde kullanılabilir halde olmalıdır.

7. Değişikliklerin Yönetimi

ISO 9001:2015 standardı, ürünler, süreçler, ekipman, araçlar, çalışanlar ve yönetmelikler gibi konulardaki değişikliklerin doğru yönetilmesini gerektirir. Kuruluşlar, değişikliğin amacını, olası sonuçlarını ve gerekli kaynaklar ile sorumlulukları tanımlamalıdır.

8. Daha Esnek Dokümantasyon Yapısı

Yeni standartta, "dokümante edilmiş prosedür" ve "kayıt" kavramları yerine "dokümante edilmiş bilgi" kavramı kullanılmaktadır. Politika, şartname, plan, yetki tanımları, süreç tarifleri, sözleşme ve elektronik yazışmalar bu kapsamda değerlendirilebilir. Kuruluşlar kalite el kitabı dahil kendi dokümantasyon yapılarını daha esnek biçimde oluşturabilmekte; teknolojik ve toplumsal değişiklikleri göz önünde bulundurarak bilgiyi farklı ortamlarda dokümante edebilmektedir.

ISO 9001:2015 Belgesinin Kuruluşlara Katkıları

ISO 9001:2015 belgesini alan kuruluşlar daha etkin liderlik, daha verimli üretim ve daha rekabetçi fiyatlarla iş yapabilmektedir. Müşteriler ürünün kalitesini deneyimlemeden önce sahip olduğu kalite belgelerini incelediklerinden, ISO 9001:2015 belgesi hem mevcut hem de potansiyel müşteriler nezdinde güven vermekte ve kuruluş marka değerine katkı sağlamaktadır.