Faydalı Model Tescil

Faydalı Model Nedir?

Faydalı model, Türkiye'de ve dünyada yeni olan ve sanayiye uygulanabilen buluşların sahiplerine 10 yıl süreyle bu buluş konusu ürünü üretme ve pazarlama hakkı tanıyan bir koruma belgesidir. Tescilin amacı, buluş sahibinin buluş konusu ürününü belirli bir süre üretme, kullanma veya satma hakkını koruma altına almaktır.

Faydalı modeller bir patent türüdür ve genellikle küçük buluşlara verilen koruma belgeleridir. Tekniğin bilinen durumunu aşmayan buluşlara faydalı model belgesi verilebilir; ancak buluşun mutlaka yenilik vasfı taşıması zorunludur. Üçüncü kişiler tarafından yenilik vasfı taşımadığı ispatlanırsa belge geçersiz hale gelir. KOBİler açısından en büyük avantajı, patente kıyasla daha hızlı ve daha düşük maliyetli olmasıdır.

Faydalı Model İçin Aranan Kriterler

• Yenilik: Başvuru yapılmadan önce başkaları tarafından yazılı, sözlü ya da uygulanarak açıklanmamış olmak anlamında mutlak yenilik.
• Sanayiye uygulanabilirlik: Tümüyle kuramsal olmak yerine pratiğe uygulanabilir özellik taşımak.

Patent ile Faydalı Model Arasındaki Farklar

• Faydalı modelde tekniğin bilinen durumunun aşılması kriteri aranmaz.
• Koruma süreleri farklıdır: faydalı model 10 yıl, incelemesiz patent 7 yıl, incelemeli patent 20 yıl.
• Araştırma ve inceleme işlemi olmadığından faydalı model belgesi almak hem zaman hem de maliyet açısından patente göre daha avantajlıdır.

Faydalı Model Tescilinin Faydaları

1. Tescilli bir buluş, buluş sahibinin izni olmadan başkaları tarafından üretilemez, satılamaz, ihraç veya ithal edilemez; izinsiz faaliyetler için cezai yaptırımlar uygulanır.
2. Tescil, başvuru tarihinden itibaren 10 yıl boyunca buluşun kullanımı, üretimi ve satışına ilişkin özel haklar sağlar.
3. Bu haklarla başkalarının buluşunuzu ticari amaçla kullanması engellenebilir, rekabet gücünüz artırılabilir.
4. Faydalı model belgesi bir mülkiyet hakkıdır; devir veya lisans anlaşmasıyla gelir elde edilebilir.
5. Firma imajını ve teknolojik kapasiteyi yatırımcılar ve iş ortakları nezdinde güçlendirir.
6. Taklit durumunda hukuki ve cezai yollara başvurma imkânı tanır.

Hukuki Haklar ve Yaptırımlar

Faydalı model hakkına tecavüz halinde hak sahibi şu taleplerde bulunabilir:

1. Tecavüz fiillerinin durdurulması ve önlenmesi
2. Tecavüzün giderilmesi ve maddi ile manevi zararın tazmini
3. Tecavüz yoluyla üretilen veya ithal edilen ürünlere ve üretimde kullanılan araçlara el konulması
4. El konulan ürün ve araçlar üzerinde hak sahibine mülkiyet hakkı tanınması
5. Tecavüzün önlenmesine yönelik tedbirler alınması; gerekirse el konulan ürün ve araçların imhası
6. Mahkeme kararının masrafları tecavüz eden tarafından karşılanarak kamuoyuna ilan yoluyla duyurulması

Ayrıca faydalı modeller; devir edilebilir, lisansla kullandırılabilir, veraset yoluyla varislere aktarılabilir, haciz ve rehin konusu olabilir.

Yıllık Yenileme

Bir faydalı model başvurusunun koruma süresi boyunca her yıl, başvuru tarihine tekabül eden ay ve günde TÜRKPATENT'e yıllık sicil ücreti ödenmesi gerekmektedir. Vade tarihinde ödenmeyen ücretler, ek bir ücret eklenmek suretiyle vadeyi takip eden altı ay içinde gecikmeli olarak ödenebilir. Belirtilen süreler içinde yıllık ücret ödenmezse faydalı model hakkı son ödeme tarihi itibarıyla sona erer.