ISO 14001 Çevre Yönetim Sistemi

ISO 14001 Çevre Yönetim Sistemi Nedir?

ISO 14001, işletmelerin faaliyetlerini sürdürürken çevreye verdikleri zararları sistemsel olarak azaltmayı, doğal kaynak kullanımını en aza indirmeyi ve çevresel atıkları kontrol altına almayı amaçlayan uluslararası bir yönetim sistemi standardıdır. Uluslararası Standartlar Organizasyonu (ISO) tarafından hazırlanan ve en son 2015 yılında köklü bir revizyona uğrayan bu standart, faaliyet alanına bakılmaksızın her türlü kuruluş tarafından uygulanabilir.

ISO 14001 Belgesi, standardın şartlarını karşılayan kuruluşların aldığı çevre belgesidir. Belgeyi alan kuruluş; atıkların yönetimiyle çevre kirliliğini azalttığını, yönetimin ve çalışanların çevre bilincine sahip olduğunu ve doğal kaynak tüketimini en düşük düzeyde tuttuğunu belgelemiş olur.

Günümüzde iklim değişiklikleri, hava kirlilikleri ve azalan doğal kaynaklar gibi nedenlerle çevreye duyulan kaygı her geçen gün artmaktadır. Kamu otoriteleri bu taleplere yanıt olarak pek çok mevzuat hazırlamış; ISO 14001 ise çevre konusunda ortak bir uluslararası dil oluşturmuştur.

ISO 14001 Belgesi Nasıl Alınır?

ISO 14001 belgesi alınabilmesi için kuruluşun çevre yönetim sistemi şartlarını anlayıp uygulaması gerekir. Standart özünde; doğal kaynak kullanımının azaltılmasını, toprağa, suya ve havaya verilen zararların minimize edilmesini hedefler. Bu hedeflere ulaşmak için çevre performansının izlenmesi ve sürekli iyileştirilmesi esas alınır.

ISO 14001:2015 Çevre Yönetim Sistemi, ürünün hammaddeden müşteriye teslimine — hatta yaşam döngüsü yaklaşımıyla kullanımı ve bertarafına — kadar uzanan tüm süreçlerdeki çevresel faktörleri belirleyip gerekli önlemlerin alınmasına rehberlik eder. Doğal kaynak kullanımının azaltılması, atıkların kontrolü, acil durum yönetimi ve performans ölçümü bu kapsamda ele alınan başlıca konulardır.

Uluslararası ve ulusal piyasada saygın bir konuma gelmek isteyen firmalar, endüstriyel işletmeler başta olmak üzere ürün ve hizmet sağlayan tüm kuruluşlar bu belgeyi alabilir. ISO 14001 Belgesi aynı zamanda ISO 9001 gibi diğer yönetim sistemleriyle entegre olarak da kurulabilmektedir.

ISO 14001 Çevre Yönetim Sisteminin Yararları

• Ulusal ve uluslararası mevzuatlara uyumun artırılması
• Çevresel performansın sürekli iyileştirilmesi
• Uluslararası rekabette avantaj sağlanması
• İşletme itibarı ve pazar payının artırılması
• Maliyet kontrolünün geliştirilmesiyle masrafların azaltılması ve verimliliğin artırılması
• Çevre kazalarının azalması ve enerji maliyetlerinin düşmesi
• Acil durumlara (deprem, yangın, sel vb.) karşı hazırlıklı olunması
• Kirliliğin kaynaktan başlayarak kontrol altına alınması
• İzin ve yetki belgelerinin alınmasının kolaylaştırılması
• Global pazarda kabul edilirliğin sağlanması
• Şirket personelinin çevre bilincinin artırılması
• Kaynakların etkin kullanımı (enerji, su, doğalgaz tasarrufu)
• Yasal kurumlara karşı mevzuata uyumun dokümante edilerek ispatlanabilmesi

ISO 14001:2015 Çevre Yönetim Sistemi Prensipleri

ISO 14001:2015 standardı beş temel prensip üzerine inşa edilmiştir:

1. Çevre Politikası

Kuruluş, çevre politikasını belirlemeli ve çevre yönetim sistemine bağlılık taahhüdünde bulunmalıdır. Politika; kirliliğin önlenmesine, uygunluk yükümlülüklerinin yerine getirilmesine ve çevresel performansın sürekli iyileştirilmesine dair taahhütleri kapsamalıdır. Dokümante edilmiş bilgi olarak muhafaza edilmeli, kuruluş içinde duyurulmalı ve ilgili tarafların erişimine açık olmalıdır.

2. Planlama

Kuruluş, faaliyet, ürün ve hizmetlerinin çevre boyutlarını belirlemeli; önemli olanları seçmeli ve bu boyutlara ilişkin risk ile fırsatları tanımlamalıdır. Taahhütlerini gerçekleştirmek için amaç ve hedefler koymalı, bu hedeflere ulaşmak için faaliyet programları oluşturmalıdır.

3. Uygulama ve Faaliyetler

Kuruluş, çevre politikasını hayata geçirmek ve hedeflerine ulaşmak için etkin bir uygulama yürütmelidir. Çevre etki analizine dayalı faaliyet planları ve acil durum planları oluşturulmalı; ilgili görevlendirmeler yapılmalı ve personel bilinçlendirilmelidir.

4. Kontrol ve Düzeltici Faaliyet

Kuruluş, çevre performansını ölçmeli, izleyip değerlendirmelidir. Belirlenen kriterler doğrultusunda faaliyetlerin kontrolü yapılmalı ve uygulamanın sürekliliği sağlanmalıdır.

5. Gözden Geçirme ve Geliştirme

Yönetim, çevre yönetim sisteminin uygunluğunu, yeterliliğini ve etkinliğini sürdürmek amacıyla sistemi planlanan aralıklarla gözden geçirmelidir.