ISO 45001 İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi

ISO 45001 İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi Nedir?

ISO 45001, kuruluşlarda iş sağlığı ve güvenliğine sistematik bir bakış açısı getiren uluslararası standarttır. Standardın odak noktasında çalışanların güvenliği yer almakla birlikte, iş sağlığı ve güvenliği uygulamaları işletmenin ve üretimin korunmasını da kapsar. Risk temelli bir yaklaşımla tehlikelerin önceden tespit edilip önlem alınarak kazaların ve meslek hastalıklarının en aza indirilmesi standardın temel amacıdır.

İnsanın en temel hakkı olan yaşama hakkını tehdit eden kazalar ve meslek hastalıklarından çalışanları korumak her işletme için öncelikli bir konudur. ISO 45001 standardı bu amaçla kurumsal risk ve tehlike analizi yaklaşımını benimsemiş; tehlikelerin ortadan kaldırılması veya kabul edilebilir düzeye indirilmesi için şartları belirlemiştir.

İş güvenliği uygulamaları yalnızca çok tehlikeli ya da tehlikeli işler için geçerli değildir; büyüklüğüne bakılmaksızın tüm sektörleri kapsar. Dolayısıyla ISO 45001 belgesi her işletmenin alabileceği bir belgedir.

ISO 45001 ve OHSAS 18001 Arasındaki Fark

ISO 45001:2018 standardı, daha önce uygulamada olan OHSAS 18001 iş sağlığı ve güvenliği yönetim sisteminin yerini almıştır. OHSAS, İngiltere Standart Kurumu tarafından hazırlanmış ve ISO tarafından tanınmış bir standarttı; ancak ISO'nun birçok ülkeyle ortak hazırladığı yeni bir iş güvenliği standardı talebine yanıt olarak ISO 45001 geliştirildi ve OHSAS 18001 yürürlükten kalktı.

OHSAS 18001 tehlike odaklı yapılandırılmışken, ISO 45001:2018 risklerin tespit edilmesi ve yönetilmesini ön plana çıkarmıştır. ISO 45001 aynı zamanda tüm yönetim sistemlerine ortak bir çerçeve getiren yeni ISO yüksek seviye yapısına dayanır; bu sayede ISO 9001:2015 ve ISO 14001:2015 gibi standartlarla daha kolay entegrasyon sağlanır.

ISO 45001 standardı aynı zamanda kuruluşun tedarikçi ve alt taşeronlarını da kapsayan iş güvenliği şartları getirmiştir. Çalışanların katılımıyla tehlike ve risk değerlendirme faaliyetleri daha etkin biçimde yürütülmekte; yönetimin iş güvenliği uygulamalarına liderlik etmesi öngörülmektedir.

Dünya Çalışma Örgütü (ILO) verilerine göre her 15 saniyede bir çalışan, iş kazası ya da meslek hastalığı sonucu hayatını kaybetmektedir. ISO 45001, iş sağlığı ve güvenliğinde ortak bir dil kullanarak çalışan, işveren ve kamuyu ortak bir bakış açısında buluşturmayı hedeflemektedir.

ISO 45001 Belgesinin Faydaları

• İş sağlığı ve güvenliği sorumluluklarının yönetimi için yapısal bir çerçeve sağlaması
• Çalışanların iş sağlığı ve güvenliği konusunda bilinçlendirilmesi
• Kurum içinde yetki ve sorumlulukların netleştirilmesi
• İlgili iş yasaları ve mevzuata uyumun sağlanması
• Sağlığı ve güvenliği etkileyen risk noktalarının tespit edilmesi
• İş kazalarının azaltılması ve güvenli çalışma ortamının oluşturulması
• Acil durumlar için plan ve prosedürlerin hazırlanması
• Sürekli gelişimin sağlanması
• Uluslararası bir yönetim sistemine sahip olunması
• Çalışan memnuniyetinin ve verimliliğinin artırılması
• Resmi makamlar önünde iş güvenliğine duyarlılığın kanıtlanabilmesi
• Kazalara bağlı iş gücü kayıpları ve ağır tazminatların önlenmesi

İş Güvenliği Risk Analizi

Risk analizi, tehlike potansiyeli bulunan süreç, makine veya maddelerle ilgili her türlü bilimsel bilginin düzenlenmesi ve analiz edilmesine yönelik sistematik bir çalışmadır. Amacı; tehlikelerin belirlenmesi, risklerin değerlendirilmesi ve risklerin kabul edilebilir seviyelere indirilmesidir.

Risk analizi çalışmaları deneyimli ve uzman kişilerden oluşan bir grup tarafından şu durumlarda yapılır:

• Sistem kurma ve geliştirme aşamasında
• İş veya işyeri değişikliklerinde, yeni iş ekipmanı alındığında
• Bir kaza olduğunda veya kaza ihtimalinin yüksek olduğu durumlarda
• Önceden belirlenmiş periyotlarda

Risk Değerlendirmesinin Üç Ana Aşaması

• Tehlikenin tanımlanması
• Her tehlike için zararın olasılık ve şiddetinin belirlenmesi
• Riskin kabul edilebilir olup olmadığına karar verilmesi

Risk değerlendirme faaliyetleri sayesinde işyeri prosedür ve politikaları olgunlaşır; yönetim ve çalışanlar İSG konularında bilgi sahibi olur; risklerin büyüklüğü hesaplanarak tolere edilebilirliğine karar verilir; yasal yükümlülükler çerçevesinde kabul edilebilir düzeyde risk ile çalışma ortamı sağlanır.